Вершы беларускіх паэтаў

Нацыянальны паэтычны партал

Уваход

Раiм наведаць


Каб дадаць спасылку
на Ваш сайт, пiшыце ў
зваротную сувязь

Лічыльнікі

Васіль Вітка

vasil_vitka.jpg
Нарадзіўся 16 мая 1911 года ў вёсцы Еўлічы Слуцкага раёна Мінскай вобласці. Сапраўднае імя - Крысько Цімох Васільевіч. Пасля Слуцкай прафтэхшколы (1928) працаваў слесарам на Бабруйскім дрэваапрацоўчым камбінаце, у заводскай шматтыражцы (1929-1930), рэдакцыях газет «Камуніст» (Бабруйск, 1930-1933), «Ударнік» (Жлобін, 1933-1935), «Чырвоная змена» (1935-1937), «Літаратура і мастацтва» (1937-1938) і часопіса «Полымя рэвалюцыі» (1938-1939). Удзельнічаў у паходзе Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь і да самага пачатку вайны працаваў сакратаром Беластоцкага абласнога аддзялення СП БССР. З пачатку Вялікай Айчыннай вайны - у рэдакцыі газеты «Савецкая Беларусь», а з 1942 г. - у аддзеле прапаганды і агітацыі ЦК КПБ рэдактарам масавых выданняў для акупіраваных раёнаў. Супрацоўнічаў у сатырычных часопісах «Партызанская дубінка» і «Раздавім фашысцкую гадзіну». З дня ўтварэння часопіса «Беларусь» (студзень 1944) працаваў яго адказным сакратаром, з 1948 г. - намеснікам, з 1951 г. - галоўным рэдактарам газеты «Літаратура і мастацтва». У 1957-1974 гг. - галоўны рэдактар часопіса «Вясёлка». У 1974-1987 гг. - сябра сцэнарна-рэдакцыйнай калегіі кінастудыі «Беларусьфільм». Друкавацца пачаў у 1928 годзе. Першы зборнік вершаў «Гартаванне» быў выдадзены ў 1944 годзе ў Маскве. Пасля выходзілі ў свет зборнікі «Поўдзень» (1946), «Вернасць» (1953), «Ружа і штык» (1958), «Паверка» (1961), «Вершы» (1968), «Беларуская калыханка» (1971), «Праводзіны лета» (1972), «Вышыні святла» (1977), «Случчына» (1981), «Трэція пеўні» (1988), зборнік сатыры і гумару «Для дома, для альбома і трохі для эпохі» (1983). Для дзяцей выдаў кніжкі паэзіі і вершаваных казак «Вавёрчына гора» (1948), «Буслінае лета» (1958), «Казка пра цара Зубра» (1960), «Дударык» (1964), «Азбука Васі Вясёлкіна» (1965), «Казкі» (1968, 1976), «Чытанка-маляванка» (1971), «Хто памагае сонцу» (1975), «Ладачкі-ладкі» (1977), «Мы будуем метро» (1979), «Мінскія балады» (1982), «Казкі і краскі», «Госці», «Загадка пра зярнятка» (усе 1984), «Дзецям» (выбраныя творы ў дзвюх кнігах, 1986), «Свята дружбы» (1987), зборнік апавяданняў «Зайчык-вадалаз» (1962). У 1973 г. выйшлі Выбраныя творы ў 2 тамах. Васіль Вітка з'яўляецца адным з аўтараў чытанкі «Роднае слова» для 1-га (1969), 2-га (1970) і 3-га (1988) класаў. Аўтар п'ес «Прамень будучыні» (1948), «Шчасце паэта» (1951, пастаўлена ў 1952). Напісаў многа літаратурна-крытычных і публіцыстычных артыкулаў на маральна-этычныя і выхаваўчыя тэмы. У 1977 г. выдаў кнігу дзённікаў, нарысаў і апавяданняў «Дзеці і мы», у 1982 г. - кнігу «Урокі», у 1988 г. - «Азбука душы». На беларускую мову пераклаў паэму Ў. Маякоўскага «Добра!» (1940, з Р. Лыньковым), «Паны Галаўлёвы» М. Салтыкова-Шчадрына (1956), кнігу В. Сухамлінскага «Блакітныя жураўлі» (1971), творы расейскіх, украінскіх, латышскіх, балгарскіх і польскіх пісьменнікаў. У 1978 годзе Васіль Вітка быў узнагароджаны Міжнародным ганаровым дыпломам імя X. К. Андэрсена з занясеннем прозвішча пісьменніка ў ганаровы спіс вялікага дацкага казачніка. За кнігі «Беларуская калыханка» (1971), «Казкі» (1968), «Чытанка-маляванка» (1971) паэту ў 1972 годзе прысуджана Дзяржаўная прэмія БССР. Заслужаны дзеяч культуры БССР (1970). Узнагароджаны ордэнамі Кастрычніцкай Рэвалюцыі, двума ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, двума - «Знак Пашаны» і медалямі. nike


Сярэдняя: 4.1 (43 галасоў)
Рашыў Вясёлкін Вася: - Сам адкрываю школу. Збіраю ў першым класе І птушак, і жывёлу, Усіх звяроў на свеце. І вы прыходзьце, дзеці. Ў мяне такая кніжка ёсць, Што рады будзе кожны госць. Я літары вам пакажу, Пра ўсе малюнкі раскажу. Глядзіць Васіль наўкола: Хто ж першы прыйдзе ў школу. А тут з двара: - Здароў, Вясёл! - А ты хто будзеш? - Я асёл. Стаіць і дзівіцца Васіль: - Нашто аслу аўтамабіль? Куды вязеш ты агуркі? - А гэта звычай мой такі, - Яму адказвае асёл. - Саджуся з кнігаю за стол - У рот адразу ж агурок. - Нашто? - Каб ведаць лепш урок. Давай, вучы мяне, Вясёл, Саджай хутчэй за парту. Ты ж ведаеш, сярод жывёл Я самы, брат, упарты. - Па-першае, я не Вясёл, - Сказаў Вясёлкін Вася, - А па-другое, стаўлю кол За панібрацтва ў класе. Тут школьны празвінеў званок. Настаўнік абвясціў урок: - Упартасць ты адразу кінь, Калі яна была. З чаго пачнём мы азбуку? Сказаў асёл: - З асла. А - Буквар мы пачынаем з А, І я заўважыць мушу: Не вельмі цяміць галава, Хоць і даўгія вушы. Хапае слоў апроч асла, Што пачынаюцца на А: Арол, акварыум, алень, Аса, акула, авадзень, Авёс, алмаз, атара, Алена і Алеся І нават акуляры, Што ты на нос павесіў. Як закрычыць асёл: - Браткі, Вось для чаго мне агуркі! Ў мяне іх - цэлая гара. За розум брацца мне пара. Як з'ем апошні агурок - Урок засвою назубок. Б А гэта, дзеці, што за франт: Завіты ўвесь, на шыі - бант І так ілбом у бубен б'е: - Прыміце ў клас, Я знаю: Бэ-э-э! Прыняць выдатніка, прыняць! Ён заслужыў адразу 5. В Хто гэта лісця нанізаў На вострыя іголкі? А вожык Васю так сказаў: - Вітаю вас, Вясёлкін. - Я рад, - прызнаўся Вася, - Ды чым жа ты заняўся? Навошта льеш, пытаю я, З вядра ваду на вераб'я? - Мы з вераб'ём у пары Збіралі вам гербарый. Дружок мой запыліўся, Хачу, каб ён памыўся. Сягоння ўсе глядзяць на нас, Бо мы прыйшлі ж у першы клас. Г Напэўна, дзеці, вы змаглі б І пасмяяцца: гляньце - грыб. І прозвішча, як у людзей, У вучня - Баравік. А ён у школу ўжо ідзе, Выдатнік-нулявік. Хай невялік, хай невысок, А ведае здавён І той лясок, і верасок, Дзе нарадзіўся ён. Д І дзяцел ведае свой дом На дрэве са старым дуплом. Калі і непагадзь - ну што ж, Не страшны дзецям снег і дождж. Як добра ў дзятла пад крылом, Калі такі выдатны дом! Хто знае Дэ знайсці нам дзе? Пытайце ў бацькі, ў маці, Шукайце ў дзятлавым гняздзе - Падкажа добры дзяцел. Е Ё А за дзвярыма: тук-тук-тук. Пытае Вася: - Што за стук? Зноў дзяцел? Не, зусім не ён - Прыйшоў у школу паштальён: - Вам тэлеграма ёсць адна. Здзівіўся Вася: - Ад каго ж? - Напэўна, што з рачнога дна, Бо тут унізе подпіс: Ёрш. - Ну што ж, якраз да часу. Чытайце ўсяму класу. Ш-ша, слухайце, што піша ёрш: «Жыву за іншых я не горш. Малым паставіў ёлку. Выпісваю «Вясёлку». Ды вось бяда: сыны мае Не ведаюць ні Ё, ні Е. Да вас у школу трэба плыць, Але парайце, як нам быць. Калі паступім мы туды, Дык жа загінем без вады...» Сказаў Вясёлкін: - Точна, Хай вучацца завочна. Ж З Тут Вася адчыніў акно: - А гэта што там за яно - Ці не пад'ёмны гэта кран? Зірні на вуліцу, баран. Зірнуў баран, спужаўся: - Яно з хвастом, з нагамі, З вушамі і рагамі, Пад стол хавайся, Вася, А я залезу ў шафу!.. Вясёлкін рассмяяўся: - Дык гэта ж, брат, жырафа. Яна паспела ў самы раз. Прашу, прашу, заходзьце ў клас. Сядайце, калі ласка, ў нас! Жырафа рада б сесці, Ды ў школу ёй не ўлезці. Заўважыў заяц звера, Збялеў і - шмыг за дзверы, Па калідоры - скок-скок-скок. Ён думаў, што з'явіўся воўк. На парту ўскочыў з перапуду: - Вучыцца болей я не буду! - Хапіў адзін, другі званок: - Хутчэй канчай, Васіль, урок! Цягнуўся цэлы месяц У класе перапынак, Шукалі зайца ў лесе Ля ўсіх дубоў, асінак. Уцёк са школы Зай, уцёк. - Што ж, без яго пачнём урок, - Сказаў Вясёлкін Вася І за журнал узяўся, Бо цвёрдую меў звычку - Штодня вёў пераклічку. І Й - Індык, - спытаўся Вася, - А ты куды сабраўся - Ў гурток шыцця і кройкі? Дзеля чаго ў запасе Ў хвасце ў цябе іголкі? Чаго ты так надзьмуўся, Ад вучняў адвярнуўся? - Хаджу я важна па зямлі, - Затрос індык бародкаю, - Бо ведаю, што ёсць два І: І доўгае, й кароткае. Усё я ведаю, пытай. Напрыклад: іней, гай і май, Ігнат, Іван, Іран... - А бэ-э-э? - не вытрываў баран. - Не паважаю я цябе, Бо ты сказаць не ўмееш: бэ! Спакойна Васіна рука Лягла на дзённік індыка. - Ты адказаў мне бойка, - Сказаў настаўнік Вася, - Але я стаўлю тройку, Каб больш не зазнаваўся. К А качаня і кацяня Паміж сабою як радня. Усюды разам, удваіх, Не разальеш вадою іх. У клас увойдуць, знімуць шапкі, Пасядуць і - угору лапкі, Бо качанятка і каток Заўсёды ведаюць урок. Выдатнікам настаўнік рад. А хто іх выхаваў? Дзетсад. Л - А што нам скажа ліска? - Нічога не скажу. Не падыходзьце блізка: Вы ж бачыце, сяджу Ўвесь дзень перад люстэркам, Занятая прымеркай. Напэўна, што завузка Нейлонавая блузка, А модная спадніца Так цісне ў паясніцы... - Ліса і лісяняткі, Пакіньце вы заняткі! У вас, у модніц, - свой прыцэл. Мы вывучым і самі Л. М Зірнуў Васіль у кніжку: - А дзе маленькі Мішка? - А вунь на школьным ён двары, Сам у акно пабач. Прыйшоў да нас мядзведзь стары, Купіў унуку мяч. Старому сумна ў лесе На персанальнай пенсіі. Сюды штодня хадзіць ён рад Насіць малому мармелад. Такі ж ужо чуллівы дзед, Вунь прывалок веласіпед: «Бяры веласіпедзік, Катайся, мой мядзведзік!» Сказаў настаўнік: - Ой, дзяды, Нямала мне ад вас бяды. Так песціце вы ўнукаў - Зрываеце навуку. Н Навуку любіць насарог, Калі здалёк прыехаць мог, Аж з Афрыкі, Нігерыі. Але ступіў ён на парог - Не можа ўлезці ў дзверы. Жырафа рада земляку: - Жаданы мой, чаканы... - А ты, жырафачка, адкуль? - Твая суседка - з Ганы. - Канікулы, - сказаў Васіль, - Браткі, не пашкадуем сіл. Пашырыць трэба школу, Пляцоўку для футболу, А для гасцей замежных Паставіць клас сумежны. - Ура! - абрадваўся баран. - Я зараз намалюю план. І пачалася праца, Рад кожны быў старацца. Стаў за учотчыка індык, Сам працаваць ён не прывык. Пляцоўку расчышчаў асёл, Бо вельмі ж ён любіў футбол... - Ёсць разгарнуцца дзе цяпер! - Сказаў мядзведзь-пенсіянер. Стаў пілаваць бярвенні. Ён пільшчык быў адменны. Уважліва сачыў унук, Каб не парваць пілы аб сук. Знайшлі і вучні-малышы Сабе занятак па душы. Тут завіхаліся штодня І качаня, і кацяня. І нават зай-зайчына Вярнуўся, малайчына, І стаў на дапамогу Самому насарогу. Пыхцеў, Стараўся Насарог, Ажно пацеў І нос, І рог. Жырафа следам бегла І падавала цэглу. Упраўна брала з долу Яна любыя высі... Пабудавалі школу - Спыніся і дзівіся, Якія гмахі ўзніклі. Вось гэта дык канікулы! О І зноў увесь сабраўся клас. Зірнуў у кнігу Вася. - На чым спыніліся той раз? - Ён у крата спытаўся. Разявіў крот шырока рот І прастаяў бы, можа, год. Была ў гасцях у школе З дзетсада ляля Оля. Сама не знаючы таго, Яна і падказала: О! Адкрыла лялечка раток - Маленькі, роўненькі кружок. І насарог адкрыў свайго, Жахнуўся клас увесь: - Ого! П - Навошта пеўню парасон, Чаго стаіць на плоце ён Якраз ля нашых жа акон? - Схаваўся, дзеці, я ў цянёк, Каб добра вывучыць урок. - Скажы нам літару сваю! - Не, дзеці, лепей я спяю. Хоць з граматаю не ў ладах, Але спяваю па складах. Ніхто так на маім вяку Яшчэ не пеў: ку-ка-рэ-ку! - Ты ўмеў бы значна болей, Калі б вучыўся ў школе. Прыходзьце, пеўні, ўсе вы Да нас у клас на спевы. Р - Паслухайце, здаецца, Хтось ля дзвярэй шкрабецца. Чакайце, сам праверу. Зірнуў Васіль за дзверы: - Дык гэта ж рак. Адкуль, бядак? Чаго такі распараны, Як кіпенем абвараны? Падняўшы стрэльбу ў клюшні, Рак адказаў: - Мне душна. - Нашто ж ты стрэльбу ў клас валок? Яшчэ націснеш на курок. - Так, - адказаў ён горда, - так, Я - лепшы паляўнічы... Нічога дзіўнага, што рак У школу не залічан. Калі не верыш, дык правер, Пакуль у рэчцы мелка. С - А хто ў нас на чарзе цяпер? Сказалі дзеці: - Стрэлка! - А дзе яна ў нас, дзеці? - У космасе, ў ракеце! Абкружыць сонца сорак раз І прыляціць ізноў у клас. Т - Я добра бачу па ўсіх вас, Ваш пазнаю характар - Нам тэхнікай заняцца час, Прыйшоў якраз і трактар. А гэта вось механік сам, Славуты на ўсім свеце, Пакажа ўсе машыны вам, Пракаціць на ракеце. Наўрад ці ёсць яму раўня - Паважны і вусаты... Падняла лапку кацяня: - Дык гэта мой жа тата! Механік тут сынка абняў: - Як вучышся, дзіцятка? І адказаў сыночак: - М-мяў, А я - выдатнік, татка... І загадала татку Кацяня загадку: У Ў - У галаве У доўгае, Кароткае ў хвасце. Выкручваецца, поўзае На тоўстым жываце. Уміг жывога зайца Глыне - і не падавіцца. Ну, што? Не адгадаў? Я падкажу - удаў. Такая ўродзіна удаў, Убачыш - зойме дух. Каб ты, пачварына, прапаў, Так напалохаў - ух! Яго не пусцім мы ў свой клас, Бо праглыне ўсіх нас за раз, І стол, і школьны глобус, І новы наш аўтобус. На чым жа мы, татуся, Паедзем на экскурсію? І вось ужо завёў матор Механік дзядзька Коця. Ён вельмі строгі быў шафёр, Суровы на рабоце. І да сябе ў кабіну Не ўзяў ён нават сына: - Мне на машыне не радня Ні свет, ні брат, ні кацяня. Ф Сказаў Вясёлкін Вася: - Хвалю за дысцыпліну. Мой клас увесь сабраўся. Гані, шафёр, машыну... Ляціць аўтобус па шашы. Глядзяць з акенца малышы. Мігцяць фіранкі, як флажкі, І шоўкавыя фартушкі, І новыя фуражкі. Лагодна і пакорна, Адзетыя па форме, Сядзяць індык з барашкам. А за машынай пеша Услед жырафа чэша, А за жырафай - ох, ох, ох - Цялёпкаецца насарог, Ажно дрыжыць пад імі дол. - А вы куды? - Мы на футбол. - А хіба ў нас сягоння матч? - Спытаў шафёр з кабіны. - А вы - балельшчык, Кот-вусач? Дык самі знаць павінны, Што ў нас на стадыёне Выдатны дзень сягоння: Аслам забілі гол зайцы. Вось малайцы дык малайцы! Як усхапіўся тут асёл: - Шафёр, вязі нас на футбол! Хутчэй, хутчэй на стадыён! - Зароў ад горкай крыўды ён. Ды што паробіш: плач не плач - Ганебна скончыўся той матч. Асёл як апантаны Не мог утаймавацца... - На плошчу да фантана Фата-графа-вацца, Увесь мой клас, збірайся! - Паклікаў вучняў Вася... Фацэтны выйшаў здымак - Цудоўны напамінак Настаўніку і вучням Аб дружбе неразлучнай. Х Хаця хітрун-хамелеон Не сапсаваў ледзь ўвесь фасон. То з галавы да самых пят У хатні хутаўся халат, То захінаўся ў хусту, Халву з капустай хрумстаў, Высоўваў доўгі свой язык, Лізаў жырафе чаравік І, хвалячы свой спрыт і рух, Хапаў па-заліхвацку мух. І ў колерах мяняўся, І гэтак надзімаўся, Што ўсе не клаліся траха Ад смеху ўпокат: ха-ха-ха! Аб Васілёвай школе Прачула ўсё наўколле. Да нашае экскурсіі Прыбіліся тры гусі, Два худыя харты - Валацужныя браты, Варона-пабіраха, Шакал і чарапаха. Ц Прыцялёпкала здаля Адно пацешнае цяля: - А я ў цырку пабывала, Я прынесла вам цымбалы. Залічыце ў клас мяне, Я ўсё на свеце знаю: м-м-мэ! Васіль сказаў: - Пабачым. Задам табе задачу: На градзе яна расце, Пачынаецца на Цэ. Аж падскочыла цялятка: - Знаю, знаю - шакаладка! Засмяяўся Вася: - Падумай, не спяшайся. Я лічу да трох: раз, два... - Ах, я ўспомніла - халва! - Памыляешся, красуля, - На градзе расце цыбуля. І хоць яна не шакаладка, А есці трэба для парадку, Бо ўсе мы знаем як адзін, Што Цэ - найлепшы вітамін. Ч Вось чарапашычын сынок Есць і цыбулю, і часнок. Няхай яшчэ сыночак На выгляд - чарапочак, Затое ў нас у школе ён Ужо вядомы чэмпіён. Малы чарапашонак Не носіць распашонак. Выходзячы на шпацыр, Ён надзявае панцыр. Таму не гнецца пад мячом, Не хіліцца пад молатам, Расце выдатным сілачом І незвычайным волатам. Ш Мы не змаглі б вучыцца Ні з воўкам, ні з ваўчыцай. А вось прыйшоў да нас шакал І ледзь усіх не ашукаў. Ён доўга носам шморгаў І Васіля ўгаворваў, Нібы прасіўся ў школу, А сам пры шаблі, ў шпорах Прынёс дзве торбы толу, Шнур, дынаміт і порах. Не, ашуканец шэры, Табе не будзе веры. Ты з выгляду - лагоднік, А сам - шпіён і шкоднік. Ы Ёсць літары у буквары, З іх не пачнеш ты слова. Але запомніце, сябры, Вы іх абавязкова. Ну, хто мне іх напіша? - МЫ, - адказалі мышы. - Каб не было на свеце Ы, - Запелі хорам мышкі, - Былі б мядзведзямі ўсе мы, Нас дзеці б звалі - мішкі. Была дзяўчынка ў нас адна, Рукамі пляснула яна, Прызналася ўсім шчыра: - Як добра, што я - Іра! Ь Каню прысніўся страшны сон, Што ён не конь, а кон. Перапалохаўся, бядак: - Куды падзеўся мяккі знак? Мне без яго жыцця няма... Прыбег задоўга давідна Да нас буланы госць: - Ці мяккі знак яшчэ ў вас ёсць? Яму сказаў Вясёлкін так: - Вось, калі ласка, мяккі знак. Яго сабе ты забірай, Бяжы і весела гуляй. І так быў рады, небарак, Што зноў знайшоў свой мяккі знак. Э - Эх, - спахапіўся Вася, - Экскурсія ўдалася, Ды час дамоў збірацца, Зноў за навуку брацца. Я заказаў вам эшалон. Сядайце кожны ў свой вагон. Купэ - для насарога, Жырафу - на платформу. Адзеньцеся ў дарогу У школьную ўсе форму... Гудуць па рэйках колы. Дадому едзе школа. Ад песень і ад смеху Чуваць далёка рэха. Мільгнуўся элеватар, А вунь - электрастанцыя, Торф рэжа экскаватар На рэчцы Балачанцы. Між родных сосен і бяроз Імчыцца наш электравоз. Ю Вучыцца зноў прыйшла пара. - Ура! - гучыць сярод двара. На выстаўку юннаты Выносяць экспанаты: Капусту, рэпу, буракі, Фасолю, моркву, агуркі. Зірніце на цыбулю! Яе расціла Юля! Умела пастарацца Яна на школьнай градцы. Цяпер усе мы як адзін Цыбулю Юліну ядзім. Я А вось малая Ядзя Сабрала ў нашым садзе Пад яблыняю ягады - Не паядзім за два гады. Так вучыцца, стараецца Дружная сям'я. На гэтым і канчаецца Азбука мая. Nike


Сярэдняя: 4.4 (37 галасоў)
Пацешная, Між вербаў ніцых Арэшына У завушніцах. Цыбаты падлетак, Яна надзела Іх толькі сёлета І то ў нядзелю. І ўся выблісквае, Высвечвае Такая блізкая, Сардэчная. Мая націначка З вяснушкамі, Дзяўчыначка, Давай пагушкаю. Траха да крохкай Дакрануся – І ты ўся ў лёгкай Завірусе, А залацісты Пылок лажыцца На лес бязлісты, На ігліцу, На ўсё зарэчча, На палянкі, На нашу стрэчу, А берасцянкі Высвістваюць Ужо ў тумане, Вітаюць чыстае Каханне, Маю арэшыну У агеньчыках, Навекі грэшную, Нявенчаную. І зараз помню Да драбніцы Світання промні Ў завушніцах, Гаркавы водар Балігалову, Што і праз годы Займае мову. Такі бясконцы Мой давер быў Да ласкі сонца, І да вербаў, І да прадвесня, І да выраю, Да ціхай песні, Самай шчырае. Гары, Палай, мая арэшына, Маё жывое шчасце Першае.NIKE AIR FORCE


Сярэдняя: 4.5 (32 галасоў)
Ладачкі-ладкі! Дзе былі? – У бабкі. Што пілі вы? – Малако. А што елі? – Ко-ко-ко. Доўга ж вы сядзелі, Доўга пілі-елі. – А мы не сядзелі – Цэлы дзень дурэлі. Мы і заўтра пойдзем Да бабулі нашай – Абяцала бабка Бярозавай кашы.Air Jordan IV 4 Retro Denim